Μαιευτική Βία: το σκληρό πρόσωπο μίας γυναικείας υπόθεσης

Τι είναι η Μαιευτική Βία;

Η μαιευτική βία (αγγλική ορολογία: obstetric violence) περιγράφεται στην επιστημονική βιβλιογραφία ως μια ειδική μορφή βίας κατά των γυναικών που λαμβάνει χώρα κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό ή τη λοχεία μέσα στο πλαίσιο της παροχής υγειονομικής φροντίδας. Συνδέεται άμεσα με παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την έλλειψη συναίνεσης, την παρεμβατική ιατρική πρακτική και την υποτίμηση ή απαξίωση της γυναίκας ως ασθενούς.

Τι περιλαμβάνει η Μαιευτική βία:

• Φυσική βία, όπως επεμβάσεις χωρίς ιατρική ένδειξη, για παράδειγμα επεμβάσεις χωρίς επαρκή ενημέρωση ή συναίνεση από την πλευρά της εγκυμονούσας, της επιτόκου ή της γυναίκας στην περίοδο της λοχείας

• Λεκτική και ψυχολογική κακοποίηση, όπως προσβολή ή ταπείνωση

• Παραβίαση της αυτονομίας και μη ενημερωμένη συναίνεση, όπως η απώλεια της ιδιωτικότητας ή έλλειψη σεβασμού για το σώμα της γυναίκας

• Στίγμα, διακρίσεις ή ανεπαρκή φροντίδα, παραδείγματος χάριν την αγνόηση της επιλογής του τρόπου γέννας (πλάνο τοκετού) από την πλευρά της επιτόκου

  
  

Αυτές οι πράξεις επηρεάζουν όχι μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την ψυχική και κοινωνική εμπειρία της εγκυμοσύνης και της μητρότητας, με συνέπειες που μπορεί να διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ψυχολογική πίεση, ο εκβιασμός για μη χρειαζούμενες επεμβάσεις (π.χ. αναίτια καισαρική τομή), ακόμη και η υποτίμηση των επιλογών, των αναγκών ή των φόβων μίας γυναίκας στη διάρκεια της κύησης, του τοκετού και της λοχείας, ενδέχεται να ωθήσουν γυναίκες που βιώνουν μαιευτική βία να έχουν υψηλότερο κίνδυνο για μετατραυματικό άγχος, κατάθλιψη μετά τον τοκετό και δυσκολίες κατά τον θηλασμό ή την προσπάθεια εγκαθίδρυσης θηλασμού.

Οι 7 διαστάσεις της Μαιευτικής βίας

Μία από τις πιο αποδεκτές σύγχρονες προσεγγίσεις στην επιστημονική κοινότητα διαχωρίζει τη μαιευτική βία σε επτά διαστάσεις. Συγκεκριμένα:

1. Σωματική βία

2. Σεξουαλική βία

3. Λεκτική βία

4. Στίγμα και διακρίσεις

5. Ανεπάρκεια στην παροχή φροντίδας

6. Ανεπάρκεια στην επικοινωνία

7. Ανεπάρκεια του συστήματος υγείας συνολικά

Παραδείγματα Μαιευτικής βίας

Ψυχολογική & λεκτική διάσταση:

Από την πλευρά ενός μαιευτήρα - γυναικολόγου: "Έχεις στενή λεκάνη, είσαι μικροκαμωμένη και δεν υπάρχει περίπτωση να μπορέσεις να γεννήσεις φυσιολογικά, θα είναι επικίνδυνο και για εσένα και για το μωρό. Καλύτερα να προγραμματίσουμε μία καισαρική τομή που είναι πιο ασφαλής".

Φυσική βία, παραβίαση αυτονομίας & μη συναίνεση:

Μαία ή μαιευτήρας που θα "σπάσει τα νερά" τεχνητά χωρίς να ενημερώσει την επίτοκο για την πρόθεσή της/του ή την αναγκαιότητα της πράξης αυτής καθ' εαυτής.

Αναίτια πρόκληση τοκετού για την επίσπευσή του χωρίς να υπάρχει άμεση αναγκαιότητα.

Κατά τη διάρκεια του τοκετού της επιτόκου, πολλά διαφορετικά άτομα από το ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό πολλαπλές φορές ελέγχουν τη διαστολή του τραχήλου της μήτρας, αγγίζουν το σώμα της γυναίκας και γενικότερα δημιουργούν την αίσθηση στην επίτοκο ότι το σώμα της παραβιάζεται.

Αδιαφορία από το μαιευτικό προσωπικό για την κατάλληλη καθοδήγηση της νέας μητέρας στην προσπάθεία της να εγκαθιδρύσει θηλασμό με το μωράκι της (π.χ. έλλειψη καθοδήγησης, μη επαρκής πληροφόρηση, ελλιπής ή και ανύπαρκτη παροχή εναλλακτικών τρόπων θηλασμού ---> ματαίωση της νέας μητέρας ---> περαιτέρω δυσκολίες στην εγκαθίδρυση θηλασμού ---> άσκηση πίεσης για τη σίτιση του νεογνού ---> χρήση φόρμουλας για να σιτιστεί το βρέφος ---> μη παραγωγή γάλακτος από τους μαστούς της νέας μητέρας λόγω στρες και μη συστηματικής χρήσης των μαστών ---> περαιτέρω ματαίωση και απογοήτευση & διακοπή του θηλασμού).

Ερευνητική & Νομική Διάσταση

Παρά το γεγονός ότι η Μαιευτική βία έχει αναγνωριστεί ευρέως στην επιστημονική και κοινωνική βιβλιογραφία, η νομική της αναγνώριση και τυποποίηση παραμένει σε πρώιμο στάδιο. Σε κάποιες χώρες εφαρμόζονται ειδικές νομικές διατάξεις για την προστασία από βία στο χώρο υγείας και παραβιάσεις της αυτονομίας, όμως δεν υπάρχει ενιαίο διεθνές πλαίσιο που να αντιμετωπίζει τη μαιευτική βία ως ξεχωριστό νομικό έννομο αγαθό.

Συμπεράσματα

• Η Μαιευτική βία αποτελεί έναν σύνθετο συνδυασμό πρακτικών που παραβιάζουν τα δικαιώματα και την αυτονομία των γυναικών κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό ή/& τη λοχεία.

• Η επιστημονική κοινότητα την αναγνωρίζει ως έναν σημαντικό δείκτη ποιότητας φροντίδας της μητέρας και του βρέφους.

• Η καταγραφή και η αντιμετώπισή της απαιτεί πολυεπίπεδη προσέγγιση, συνδυάζοντας κλινική πρακτική, σεβασμό στην αυτονομία και νομική προστασία.

Εάν νιώθετε ότι έχετε υποστεί μαιευτική βία, ήρθε η ώρα να μοιραστείτε την εμπειρία σας και να μιλήσετε για αυτό.

Καμία γυναίκα δεν πρέπει να είναι μόνη της.

Γινόμαστε μία φωνή, υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματά μας.

Γίνε κι εσύ η πιο δυνατή φωνή σου.

*Μπορείς να απευθυνθείς στην OVO Hellas, το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας, για να κάνεις καταγγελία ή/και να συμβουλευτείς το νομικό πλαίσιο που ισχύει στην Ελλάδα.

*Μπορείς να αλλάξεις επαγγελματία υγείας (γυναικολόγο - μαιευτήρα, μαία, κ.ο.κ.) βάζοντας τα όριά σου και επιλέγοντας άτομα με τα οποία νιώθεις σιγουριά και ασφάλεια.

*Μπορείς να ζητήσεις ψυχολογική/συναισθηματική υποστήριξη από επαγγελματίες ψυχικής υγείας (ψυχολόγο, ψυχίατρο) για να επεξεργαστείς την τραυματική σου εμπειρία και να ενδυναμωθείς ψυχικά.

Βιβλιογραφία

1. Silva Amenor M. et al. (2024). Women's relationship with Obstetric Violence. Research, Society & Development, 13(12).

2. Moreira et al. (2022). Obstetric violence: a conduct beyond pain and its repercussions today. Research, Society & Development, 11(7).

3. Özer & Güler. (2025). Invisible wounds of childbirth. Reproductive Health, v. 22, 148.

4. Arndt Mesenburg et al. (2025). Obstetric violence and postpartum outcomes. BMC Public Health, v. 25, 2805.

Η εικόνα αντλήθηκε από τον ιστότοπο: https://qz.com/1177627/assault-and-battery-in-the-delivery-room-the-disturbing-trend-of-obstetric-violence